نقد کتاب ایرانیان عرب تبار داود غرایاق زندی

 نویسنده این کتاب کیست؟!

 اهداف و ایده های آشکار و پنهان  وی از این نوشتار کدامند؟!

کتاب جدید باللغة الفارسیة حول الشعب العربی الأهوازی

 


کتاب جدید باللغة الفارسیة حول  الشعب العربی الاهوازی

فی الوقت  الذی یتعرض فیه مثقفی الشعب العربی الاهوازی من کتاب وصحفیین و شعراء وادباء ومؤرخین وغیرهم  الى شتى  صنوف الحرمان والاذلال  وتمنع  انتاجاتهم من النشر تسمح الحکومة الایرانیة لکتاب و باحثین من غیرالعرب وخاصة اولئک الذین


عرض وترجمة : الاستاذ جابر احمد

عرض وترجمة :جابر احمد

فی الوقت  الذی یتعرض فیه مثقفی الشعب العربی الاهوازی من کتاب وصحفیین و شعراء وادباء ومؤرخین وغیرهم  الى شتى  صنوف الحرمان والاذلال  وتمنع  انتاجاتهم من النشر تسمح الحکومة الایرانیة لکتاب و باحثین من غیرالعرب وخاصة اولئک الذین تشبعت افکارهم بروح القومیة الفارسیة  العنصریة المقیتة  بالکتابة حول تاریخ الاقلیم  بغیة تشویه الحقائق وتزویرها خدمة للاطماع  التوسعیة لتلک  الفئة المهیمنة على دفة الحکم وبالتالی تمهید الطریق من  اجل  القضاء  على شعب عربی یسکن فی هذه البقعة منذ الآلآف من  السنین .

والکتاب الجدید  صدرتحت عنوان " ایرانیان عرب تبار، مردم شناسی ساختار قومی اعراب خوزستان " ای " العرب المنحدرین من اصول  ایرانیة ،  دراسة فی معرفة  النسیج القومی لعرب  خوزستان  "  لمؤلفه  السید "داوود  غرایاق  زندی"   حیث یحاول المؤلف ومن خلال تجاهله  لحقائق التاریخ  والجغرافیة  الترویج بان  ابناء عربستان  او الاهواز أو الاحواز هم عرب ولکنهم من جذورایرانیة  ، ای انهم ایرانیون قد تعلموا  العربیة  مما یعید الى الاذهان  مقولة " عرب زبان "  التی کانت  تطلق  على ابناء الشعب العربی الاهوازی  ابان  عهد الشاه المقبور والتی تعنی فی مفهومها  السیاسی والاثنی  على ان سکان عربستان هم  فرس  ینطقون  العربیة و قد عززوا اطروحاتهم هذه مثل صاحب هذا الکتاب بالکثیر من النظریات التی اکل علیه الدهر وشرب .

یحتوی الکتاب  على مقدمة  للمشرف على البحث ومقدمة  للمؤلف وخمسة فصول  وتتضح اهداف المؤلف فی السطور الاولى  لمقدمة المشرف على البحث وهو رئیس  دائرة  بحوث الاقوام محمد مهدی لبیبی  حیث یقول ان" خوزستان اسم ایرانی ( الایرانی هنا  تعنی الفارسی ) وهومشتق من مصطلح  هوز و هخامنشی " و اج " و تبدلت الى مصطلح " هوجستان ، وهی موطن  لاقدم  حضارات المناطق المدنیة و الثقافیة الخ .."   فی حین  الدراسات  التاریخیة  الموثقة  تشیر الى ان  الحضارة العیلامیة کانت موجودة  قبل7000 عاما  ای قبل نزوح ما یسمى  بالآریین الى هذه المنطقة  ب  5800 عام . اما المؤلف   فقد اعتبر  ان"   مصطلح  " اوج " قد تم لفظها فی اللغة  البهلویة  ب " هووخ" و کانوا  یکتبون  خوزستان  به"  هوجستان " و تبدلت تدریجیا هوج  بالفارسیة الى هوز  وان مصطلح خوزستان واهواز  کلهما ماخوذ من مصلطلحی " خوز "  و " اوز " و " اوج "  وقد ورد فی فی المسلات  العائدة لداریوش الاخمینی " هووجه " و خوزستانی " هوجیه :  وقد  جمع العرب هوز الى الاهواز و بعبارة اخرى  فان جذورکل من هوز وخوز تعنی اهواز و خوزستان و قد اشتقت من مصطلح  " اوز " کما ان  اللغة الخوزیة  اصبحت اللغة  غیرالرسمیة  للاخمینیین  " و یخلص  المؤلف الى القول  ان "  تسمیة خوزستان  لا تعود  بای شکل من الاشکال  ببلاد ما بین النهرین فلهذا السبب لاتستند الادعاءات الراهنة والتی  تقول ان الاحواز جمع تکسیر لحوز وان مصدرها حاز  و التی  تعنی التملک  لاتستند الى ای مصدر تاریخی !! ..."

ورغم ان الفرس  یعتبرون  ماورد فی  الشاهنامة من اساطیر یشکل  جزأ من التاریخ الفارسی  القدیم  الا ان  ما ورد على لسان الفردوسی فیما یخص  اقلیم  عربستان او الاهواز او عیلام  تبقى بنظر هؤلاء اساطیر ومنافیة للتاریخ ومن هنا اعتبر المؤلف   ان اقلیم  الاهواز او الاحواز  او المنطقة الجنوبیة  الحالیة فی ایران التی اعتبرها  فردوسی انها دولة مستقلة  الى جانب ایران  اعتبرها مجرد  هراء   حیث یرى  المؤلف ان استدلالات من هذا القیبل  تندرج" ضمن اطار   الافکار الاصولیة القومیة "  ویخلص الى القول  ان قضایا الشعب العربی الاهوازی لیست قضایا  قومیة وانما " قضایا اجتماعیة واقتصادیة " ویجب بحثها على هذا الاساس ویتناسى الکاتب  ان من یرید اضطهادک قومیا  فانما هو بالاسس  یری اضطهادک  اجتماعیا و اقتصادیا و الا کیف یعانی الشعب العربی  الاهوازی   من مشاکل اقتصادیة فی حین ان 80% من النفط و 60 %  من الغاز و 34 % من  الفولاذ و 46 % من انتاج السکر و 80% الطاقة الکهربائیة  المائیة  فی ایران تتنتج  من هذا الاقلیم . "الاحصائیات ماخوذة عن  هفته نامه رضوان - دوشنبه 11 خرداد 1388 - شماره 108

 و رغم محاولات مؤلف الکتاب لحجب  شمس  الحقیقة  فی الغربال الا انه لم  یفلح فی ذلک  حیث یدرک القارئ الاهوازی جیدا  الغایة الکامنة من وراء  تألیف مثل هذه الکتب

رغم ذلک فان  الکتاب  لایخلو ایضا من الحقائق حول حقیقة وجود الشعب العربی  فی هذه المنطقة سواء فی العصورما قبل الاسلام او ما بعده وحتى عصرنا الراهن .  فیقول المؤلف فی الصفحة 130 من الکتاب و تحت  عنوان " السیاسات القومیة  فی عهد الجمهوریة الاسلامیة الایرانیة "ان سیاسات  الحکومة البهلویة وخاصة  فی عهد  البهلوی الاول ادت الى افتعال اجواء من السخط  العام  من اجل  اعادة  الحقوق الاساسیة  لعرب خوزستان  ولکن  فی عهد الجمهوریة الاسلامیة  هناک ثلاثة اسباب  هامة  ومفصلیة  غطت على هذه  المطالب المعقولة فالکاتب هنا لا یلقی اللوم  على حکومة الجمهوریة  الاسلامیة لتجاهلها لمطالب الشعب العربی "المعقولة" حسب وجهة نظره و انما یلقی اللوم على الشعب العربی  .. ویرى المؤلف ان اول هذه الاسباب کانت "   الضغوط  الکثیرة التی مورست   سابقا بحق  مختلف القومیات الایرانیة  و خاصة عرب خوزستان   والتی وجدت  فی الثورة الاسلامیة مجالا مناسبا  لطرح آراءها  ومطالبها  ولکن  بما ان هذه المطالب  هی ردة فعل  ازاء الضغوط  الماضیة ، هذا فی حین ان الجمهوریة الاسلامیة  لم تاخذ مطالب القومیات الایرانیة  وخاصة  مطالب  العرب على محمل  الجد فعلى سبیل المثال لا الحصر نذکر من بین  هذه المطالب هوالاعتراف باللغة  العربیة الى جانب اللغة الفارسیة و تشکیل برلمان او مجلس محلی  من اجل  الاشراف  على ادارة  الامور الداخلیة فلم  تکن هذه الامور واضحة  لان اللغات  الاخرى  بامکانها ان تطالب  بالاعتراف  بوجودها کلغة رسمیة  ولقد رأت الحکومة الایرانیة  ان مشارکة ممثلی  هذه القومیات فی مجلس الشورى الاسلامی  تنفی ضرورة تشکیل المجالس المحلیة  لای قوم او قبیلة. ویعنی هذا ان الاضطهاد القومی الذی مارسته سلالة البهلویین بحق العرب سوف یتحول الى التطرف اذ ما توفرت الظروف المناسبة  له فی عهد  الجمهوریة الاسلامیة ... "  اما  السبب الثانی هو انعدام الامکانیات  لتکوین بناء  قومی منسجم   بعد  الثورة الاسلامیة  ، حیث لایزال  النسیج القومی  و المحلی والمقاطعی "  لم یکن نسیجا  متکاملا  وان هذا الامرالذی یؤدی الى عدم التضامن الداخلی  لا یسمح بتسویة هذه القضایا عبر طرق معقولة ... اما السبب  الثالث  الهام و الاخیر هو دورالقوى الاجنبیة وخاصة تلک القادمة من خلف الحدود العراقیة مثل القلاقل الاخیرة  التی شهدتها الاهواز  ا لخ ..  و یخلص المؤلف الى  القول ان السببین الاول والثانی  قد وفرا  الاجواء المناسبة للتدخل الاجنبی... ص 131 .

التقسیمات  الاداریة :  یعطی  المؤلف معلومات کافیة حول التقسیمات  الاداریة الراهنة  لاقلیم عربستان اوالاهواز  الا انه لا یتطرق  الى عملیة  القضم  و الضم  التی شهدتها الخارطة التاریخیة  للاقلیم خلال العقود الماضیة على سبیل المثال ضم العسلویة  و المناطق  الشرقیة  و الجنوبیة من الا قلیم وتشکیل مقاطعة  هرمز جان وکذلک ضم  اجزاء من المناطق الشمالیة الغربیة مثل شمال الشوش و جنانة و الفکة وموسیان الى مناطق اخرى خارج الاقلیم وتکوین مقاطعة ایلام ، رغم انه یذکر  ان " بحث  التقسیمات الاداریة و تسمیة  مختلف الوحدات الاداریة  هی لیست  تقسیمات  سیاسیة و اداریة محضة  حیث تتغییر  وفقا للظروف و المقتضیات الخاصة و حسب  الرغبة ـ لان تسمیة  الوحدات الاداریة   و لتی ترتبط  مع البناء السیاسی او الایدلوجی  المسیطرة علیه  فانها ترتبط ایضا بالثقافة  و الاداب و العادات و التقالید القومیة او القبیلة او المجتمع  الخ .. وفی هذا المجال  یقول المؤلف  بعد الفتح الاسلامی  لایران  تغیرت  اسماء المناطق  الجغرافیة  فی ایران من المعیار الطبیعی  الى  المعیار القومی  مثل  تغییر اسم " اذربیایجان"  الى عرب کنده و"کردستان "الى منصور العرب  و"لرستان" الى   عربان   و" خوزستان " الى بنی  العرب و ایران المرکزیة الى عرب آباد و  خراسان وکرمان الى عرب الفیل وغیرها من الاسماء  ....  و یضیف المولف وفی العهدین الصفوی و القاجاری هاجر العدید من  العرب و سکنوا  اقلیم خوزستان  وقد کثر عددهم بحیث اصبحت هذه المنطقة تعرف باسم عربستان . و یقول ایضا   ان اسماء المقاطعات  و المناطق الایرانیة فی عهد رضا شاه البهلوی  تغیرت من الاسماء العربیة و الترکیة الى اسماء فارسیة   الا انه  بعد  انتصارالثورة الاسلامیة  تم تبدیل  اسماء  هذه المناطق  الى اسماء  تتماشى و القیم الاسلامیة  ویذکر على سبیل المثال  تبدیل اسم مدینة  شهسوار فی مقاطعة آذربایجان  الى قائم شهر  وقد شملت هذه الحالة تغییر 555 اسم ، الا انه لم یذکر لنا  لماذا  لم تعیید  الجمهوریة  الاسلامیة  اسم اقلیم  عربستان و المدن الاهوازیة الاخرى  التی قام  النظام الملکی السابق بتبدیل اسماءها  الى اسماء فارسیة. ویقول المؤلف ان خوزستان على حد تعبیره  قد  قسمت فی  عام 1978  م  1385 ه ش  الى  20 قضاء او  46 ناحیة و 47 مدینة و فی عام  1996  قسمت الى  16  قضاء و 36 ناحیة و 29 مدینة و 112 قریة  واستنادا  الى سنویة مفکرة  1383 ه ش 2004 م  اصبح عدد الاقضیة 18 قضاء  والمدن 45 و القرى 112 قریة .

الخصائص السکانیة :

 یقول  المؤلف  انه و استنادا الى الاحصاء العام  للنفوس و المساکن الذی اجری  عام 1385  ه ش  2006  م  بلغ  عدد سکان الاقلیم  ما یقارب اربعة ملایین و274 الف و 979  نسمة حیث یشکلون 255116  عائلة ومن بین هذا العدد من السکان  هناک  5|62%یسکنون المدن  5|35 %  یسکنون الاریاف  وان 1%  لم یکونوا متواجدین فی ای مکان اثناء  اجراء الاحصاء ومن بین هذا المجموع من السکان  ،یشکل الرجال  931|481|2و النساء 048| 090|2  نسمة  وهذا یعنی  انه ازاء کل  100  امراة هناک 104 من الرجال وفی شباط من عام 1996 ابان 1375 ه ش کانت تسکن الاقلیم 784|637 عائلة عادیة " غیر جماعیة "  یصل المعدل الوسطی لاعدد افرادها ما بین7|5  افراد و مقارنة  مع الارقام المماثلة  لعام 1986  انخفض الى  5|9  وان هذا المعدل بالنسبة  للعوائل الساکنة فی المدینة کان 4|5  و للعوائل الساکنة فی الریف 3|6 شخصا . .

 وفی السنوات الواقعة  ما بین  1986 1996  کان  المعدل السنوی  الوسطی للنمو السکانی فی  الاقلیم  69|1 %  وقد  ازداد المعدل السکانی فی عام 2006  قیاسا  بعام 1986  ما مقداره 7|39 %  کما ازدادت  عدد الاسرالعادیة   خلال تلک المدة 7| 41|  %  (احصاء النفوس و المساکن لعام 1996 )

  . واستنادا الى  سجلات الاحوال المدنیة حول  الزواج والطلاق فی الاقلیم  لسنة  2006  بلغت حالات الزواج  474|48  حالة ، اما حالات الطلاق  فقد بلغت 369|4 حالة ، اما عدد الولادات و الوفیات المسجلة فی عام 2004 فقد بلغت على التوالی 625 |82  حالة ولادة و 19358 حالة وان مقارنة هذه الارقام مع الارقام الصادرة فی عام 1996  تکشف بان هناک نموا سلبیا  بلغ على التوالی 1% و 17| 7|17 % .

 اما من حیث الهجرة الى الاقلیم فیذکر المؤلف  ان عدد المهاجرین  الى الاقلیم وخلال  السنوات العشرة الماضیة وحتى شباط من عام  1996  قد بلغ 841|710  مهاجرمن بین هذا الارقام هناک 522|51  هجرة داخلیة واساتنادا  الى احصاء عام 2004  فان  82% من السکان لدیهم وظائف و ان 18 % منهم عاطلین عن العمل  وان نسبة  الرجال العاملین  بین  هؤلاء  فتصل الى  84 %   اما العاطلین فتصل نسبتهم الى 16% ، اما النساء العاملات تصل نسبتهن الى  8|64 % عاملة و|2 35% عاطلة عن العمل  ، اما احصاء سنة  2006  فقد اظهر ان ( سسعر الاشتغال  ای العمل 8|10 %  و العطالة 8|22%  وقد بلغ عدد العاملین لدى الدوائر الحکومیة  سنة 2006 اما مجموعه428| 88 شخص ، من بین هذا العدد هناک147| 69  دائمیین و 335| 10مؤقتین ، اما من حیث المستوى التعلیمی  فمن بین 482|78 متعلم هناک 7654 دون صف الثانی عشر " الدیبلم " 17الف و

179 اکملوا الصف الثانی عشر " الدیبلم " و 093 |22  یحملون شهادة تعرف بما فوق الدیبلم و488 |29 یحملون  الاجازة الجامعیة " اللیسانس"  و1873 فوق اللیسانس "  دیبلم دراسات علیا  " و 195  شخص یحمل درجة الدکتورا .

 اما حول المخدرات و بسبب  تزاید الاتجار  بها وتعاطیها فیقول  المؤلف  نتیجة للتزاید النمو السکانی  فی الاقلیم فقد بلغت  کمیة  المخدرات المصادرة عام 1996 ما مقداره   539  کیلو جراما وقد وصلت  هذه الکمیة  سنة 2000  الى 188|2 کیلو جرام  یعنی انها  تضاعفت  اربع مرات خلال اربع سنوات  کما وردت فی الکتاب احصائیات اخرى حول معدل الامیة و الصحة و البث الاذاعی و التلفزیونی و الامورالمتعلقة بالعادات والتقالید .

 ورغم ان مؤلف الکتاب  قد  انجز کتابه  وفقا لاراء  ومواقف کانت  قد  اعدت سلفا  الا  انه  لا یخلوا  عن معلومات  جیدة حول الشعب العربی الاهوازی تستحق القراءة  فنتوجه الى الاخوة  الاهوازیین الکرام وخاصة  اولئک  المخصتیین  فی شؤون  التاریخ  قراءة هذا الکتاب بکل دقة وامعان و ذلک من اجل  الرد  على ماجاء فیه من مغالطات  تاریخیة .

جابر احمد : صحفی اهوازی

ایرانیان عرب تبار، داوود غرایاق زندی، تهران، پژوهشکده مردم شناسی و نشر افکار، بهار 1388

در هیچ یک از جنگ هایی که بیگانگان بر علیه ایران برانگیختند اعراب خوزستان ته تنها حضوری نداشتند که دوشادوش و همراه دیگر اقوام ایرانی ،در برابر متجاوران ایستادند و به مبارزه با آنان بر خاستند .مثال روشن و بارز این سخن ،دفاع در برابر حمله متجاوزانه صدام به کشورمان بوده است.این تصور حکومت متجاوز که هم زبانی ایرانیان عرب تبار با آنان موجب همراهی شان با متجاوزان خواهد شد ،سستی خود را به شکلی کاملا وارونه نشان داد.از این روی وجوه مشترک این قوم ایرانی در عناصر متعددی چون تاریخ و،دین ،آیین و..با دیگر  ایرانیان ،.پیوند  با هویت ایرانی و باور به روایتی ایرانی از هویت را در نزد آنان درونی و قدرتمند ساخته است.به نظر می رسد که وجود چنین عناصر قدرتمندی است که به ما امکان ساخت و تولید یکی از قویترین و مدرن ترین تعاریف ملی از مفهوم ملیت و هویت ملی را در ایران می دهد .مروری بر گفتمان های روشنفکری به ویژه در لایه های متعصبانه  پان ایرانی آن که به دنبال یافتن دلایل عقب ماندگی ایران در نشانه های غیر ایرانی و ریشه دار در  خارج از آن بوده اند به تعریفی غیر متکثر از مفهوم ملیت در ایران منتهی شد.این سطح از روشنفکری ایرانی که هنوز می توان حضور پریده رنگ آن را مشاهده کرد بدون درک بافت قومی موجود در ایران به عرب ستیزی و کلی سازی مفهوم دشمن در قالب  قوم عرب می پرداخت و طرفه آن که همه ی اعراب جهان را با همه تفاوت هایشان به یک شکل فرو می کاست.در این گفتمان ، ناخودآگاهی تاریخی و علت سقوط ایرانیت در نقش اعراب و زبان عربی خلاصه می شد. خوشبختانه در طی چند دهه اخیر نگاه گفتمان های علمی و روشتفکری در ایران به موضوع قومیت شکلی دیگر یافته و ارزش های تکثر فرهنگی و حساسیت های یک جامعه چند فرهنگی و قومی را درک کرده است.در این نگاه جدید سستی معانی چون تک نژادی ،نژاد محوری و ...آشکار شده است..این نگاه به شکلی پی گیر با پیشنهاداتی چون لحاظ کردن آموزش چند فرهنگی در مواد درسی و گاه با نقد سیاست های فرهنگی و اقتصادی دولت کوشیده است تا راهی مناسب بر ای تقویت دولت _ ملت ایرانی بگشاید.
یکی از آثار ارشمندی که در چند ماه اخیر به بازار کتاب ایران راه یافته است کتاب ایرانیان عرب تبار از دکتر داوود عرایاق زندی است.این کتاب که در قالب یکی از پژوهش های پژوهشکده مردم شناسی از سوی این پژهشکده با همکاری نشر افکار منتشر شده است ،از آن دسته آثاری است که  به گفتمان های متاخر و جدید علمی در ایران تعلق دارد.عنوان کتاب ما را با تعبیری چند فرهنگی از مفهوم ملیت رو به رو می نماید.نویسنده کتاب که دارای آثار متعددی در زمینه مسایل ملیت ،قومیت و هویت است نخست به معرفی تاریخ و زیستبوم این قوم ایرانی پرداخته و سپس کوشیده است تا موانع درونی در توسعه فرهنگی این قوم ایرانی را معرفی کرده و با نقد سیاست های اقتصادی مربوط به توسعه منطقه ، راهکار هایی را پیشنهاد نماید که روایت های واگرایانه از هویت را ضعیف کرده و استحکام درونی این قوم با جامعه ایرانی را حفظ و تقویت نماید.به نظر می رسد همچنان که دکتر حمید احمدی در کتاب ارزشمند خود قومیت در ایران از افسانه تا واقعیت آن را به شکلی عمیق می نمایاند سیاست های منطقه ای دولت در میزان احساس همبستگی یا واگرایی یک قوم می تواند نقشی مهم ایفا نماید .کتاب ایرانیان عرب تبار نیز از زاویه ای نزدیک به این دیدگاه به نقد سیاست های منطقه ای دولت های ایرانی در حدود یک صد سال اخیر در مورد منطقه و به ویژه در ارتباط با اعراب ایرانی پزداخته است
.
ایرانیان عرب تبار فصلی از کتاب را به نظرگاهی انسان شناختی به موضوع مورد مطالعه اختصاص داده است.در این فصل نقش آیین هایی معدود اما قدرتمند چون فصل و نهوه در پایداری ساختار های عشیره ای و اغلب ضد زنانه مورد نقد و بررسی قرار گرفته اند.آیین هایی که هم خود به وسلیه ساختار های برجامانده از روابط عشیره ای حفظ شده و هم خود، آنها را بازتولید می کنند.کتاب شاید هم سو با مباحث گفتمان جغرافیایی(میشل فوکو) کوشیده است تا نقش جفرافیا را در روایت های مربوط به هویت نشان دهد. نسل جدید محققان و انسان شناسان ایرانی چه در آثاری میان رشته ای چون ا یرانیان عرب تیار  اثر داوود غرایاق زندی و چه آثاری کاملا انسان شناسانه  چون گفتمان جنبش شیعی عراق     (بررسی انسان شتاختی اثر احمد نادری) به درستی نگاه خود را به درک ساختار های قومیت در ایران و منطقه معطوف ساخته است آنچه بیش دانستن در مورد آن یک ضرورت اساسی برای برنامه ریزی های مربوط به آینده است

***************************

 

 

وضعیت پایان نامه دوره دکتری داود غرایاق زندی  از دانشگاه تربیت مدرس تهران سال 1384

<!--[if !vml]--><!--[endif]-->

دانش و رهبری در اندیشه‌های فارابی و ابن‌سینا/داود غرایاق زندی؛ به راهنمایی: حاتم قادری؛ استاد مشاور: غلامحسین ابراهیمی دینانی، داود فیرحی.

05047206 1384 80536 غرایاق زندی، داود علوم انسانی - دانش و رهبری در اندیشه‌های فارابی و ابن‌سینا, /داود غرایاق زندی؛

 به راهنمایی: حاتم قادری؛ استاد مشاور: غلامحسین ابراهیمی دینانی، داود فیرحی  : وضعیت پایان نامه : دفاع شده - تاریخ دفاع: 1384 پایان نامه(دکترای تخصصی)--دانشگاه تربیت مدرس.دانشکده علوم انسانی، 1384. - قادری، حاتم, ار / ابراهیمی دینانی، غلامحسین, ام / فیرحی، داود, ام دانشگاه تربیت مدرس.دانشکده دانشگاه تربیت مدرس.دانشکده علوم انسانی

 

زندگی اجتماعی ـ مصالح اجتماعی و فردی

داود غرایاق زندی، ظهور پدیده طالبان و تأثیر آن بر امنیت جمهوری اسلامی ایران

(تهران: مرکز چاپ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ، 1380)، 36.

 

 

داود غرایاق زندی، (به اهتمام) حمید عنایت پدر علم سیاست ایران، انتشارات بقعه، 1381، ص

  
نویسنده : lafteh ahwazi ; ساعت ٥:۱٩ ‎ب.ظ روز ٢۳ مهر ۱۳۸۸
تگ ها :